in

BEĞENDİMBEĞENDİM

Bill Russell: Hak, Eşitlik ve Basketbol Emekçisi

Basketbolun Son Emekçisi Bill Russell

Büyük Efsane Bill Russell Vefat Etti

NBA tarihinin en çok şampiyonluk kazanan oyuncusu, Final MVP’liği ödülünün isim sahibi, büyük efsane Bill Russel 88 yaşında huzurlu bir şekilde hayata gözlerini yumdu. Arkasında sportif anlamda tarihe geçecek başarılar yanında toplumsal eşitliğe kazandırdıklarıyla da büyük bir miras bıraktı. Bu yazıda basketbolun son ”emekçisi” Bill Russel’ın göz kamaştırıcı basketbol kariyerine ve toplumsal eşitlikte yarattığı etkiye göz atacağız.

Bill Russel’ın Basketbol Kariyeri

Spor tarihinin en büyük winner’ı olarak gösterilen Bill Russell, basketbol kariyerinin ilk büyük adımını San Francisco Üniversitesine giderek attı. Burada 1955 ve 1956 yıllarında iki kez NCAA şampiyonluğu yaşadı. Aynı yıl (o yıllarda Amerika olimpiyatlara NBA yıldızlarıyla değil kolej oyuncularıyla katılıyordu) 1956 Melbourne Olimpiyatlarında Birleşik Devletleri altın madalyaya taşıdı. NCAA finalleri sonrasında Olimpiyatlarda da takımını zafere taşıyan Russell nasıl bir winner olacağının sinyallerini vermişti.

1956 NBA Draftında NCAA ve Olimpiyat şampiyonluğu apoletiyle ilk turda 2. sıradan Boston Celtics’in yolunu tuttu. Burada kazanacağı başarılardan bahsetmeden önce Bill Russell’ın nasıl bir siyasi iklimde basketbol kariyerine başladığından bahsetmekte yarar var.

Bill Russel’ın profesyonel basketbola başladığı yıllarda Amerika ırk ayrımının ve eşitlik mücadelesinin en sancılı dönemlerinden birini yaşıyordu. 1955 yılında ırkçı saiklerle gerçekleşen Emmett Till cinayeti Amerika’da Afroamerikan Sivil Haklar Hareketinin kurulmasına sebep olmuştu. Yine 1955 yılında toplu taşımada siyahilere ve beyazlara ayrı oturma yerleri mevcuttu. Rosa Parks isimli siyahi bir kadın kendisine yer vermesini isteyen bir beyaza karşı çıkmış, tartışmanın sonunda tutuklanmış ve hapse girmişti. Bu olayın yaşanmasının ardındaki 3 yılda Amerika’da siyahiler toplu taşıma kullanmadılar, her yere yürüyerek gittiler.

İşte bu olayların yaşandığı bir dönemde Bill Russell profesyonel basketbol kariyerine başlamıştı. Başarılı bir basketbolcu, bir olimpiyat şampiyonu olmasının Russell’ı ırkçılığın hedefinde olmaktan koruyacağını sanıyorsanız yanılıyorsunuz. Russell kariyeri boyunca bu yükü omuzlarında taşıyacaktı. Şimdi Bill Russel’ın kariyerine göz atmaya devam edelim.

Bill Russell çaylak sezonunda 14.7 sayı 19.6 ribaunt ve 1.8 asist ortalamalarını yakaladı. Aynı sezonun playofflarında ribaunt ortalamasını 24.4′e kadar çıkardı ve takımının kazandığı şampiyonlukta büyük rol oynadı. Çaylak sezonunda da şampiyonluk gören Russel henüz 22 yaşında sırtına geçirdiği bütün formalarda şampiyonluk yaşamıştı: Kolej, Milli takım, NBA. Bu adamın dünyaya kazanmaya geldiği ortadaydı.

Russell’ın kariyerinin devamında da ihtişam eksik olmadı. 13 yıl forma giydiği NBA’de tam 11 şampiyonluk kazandı ve 12 kez All-Star seçildi. 1966-1969 sezonlarında hem oyuncu hem koç olarak görev aldı ve bu süreçte 2 şampiyonluk kazandı. Russell’ın Celtics organizasyonu için hem oyuncu hem de koç olarak yaptığı liderliğe dair yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.

Bill Russell kariyerinde 5 kez En Değerli Oyuncu Ödülünü, 4 kez ribaunt krallığını kazandı. Russell kazandığı 11 yüzükle hala NBA tarihinin en çok şampiyonluk kazanan ismidir. Hakkında yüksek kalitede pek video bulunmayan Bill Russell’ın kariyerinden kesitlere buradan ulaşabilirsiniz.

Saha Dışı Yaşantısı ve Eşitlik Mücadelesi

Bill Russell’ı anarken basketbol dışındaki hayatından söz etmemek büyük hata olur. Yazının başında da bahsettiğim üzere Russell’ın kariyeri Amerika’daki hak mücadelesinin ortasında geçti ve dönemin kötü şartlarından nasibini aldı.

Russell Boston’da geçirdiği 13 sezonda taraftarlarla son derece karmaşık bir ilişkiye sahip oldu. Bob Cousy‘den sonra şehrin yeni spor yıldızının bir siyahi olması birçokları tarafından olumlu karşılanmadı. Bölge medyası ve taraftarlarının büyük kısmı adının Şöhretler Listesi’ne (Hall Of Fame) uzun süre karşı çıktı. Russell da yaşadığı onca büyük başarıya rağmen taraftarla yıldızı barışmadığından onlara pek yüz vermiyordu denebilir. Zira bizzat FBI’ın Russell hakkında tuttuğu bir dosyada ”Beyaz çocuklara imza vermeyen kibirli bir zenci” ifadesi kullanılmıştı.

1963 yılında playoff turundan döndüğünde evinin vandallığa uğradığını, duvarlara ırkçı ifadeler yazıldığını ve kırılıp döküldüğünü görmüştü. Yani ülke için olimpiyat altını kazanmış bir spor yıldızı olmak ırkçılar adına bir şeyi değiştirmiyordu. Russell insanlar için ün ve güç sahibi biri olarak görülse de sokakta gördüğü muamele kimsesiz bir ırkdaşından farklı değildi. Bu onu köklerini aldığı topluluğa hep bağlı kıldı. Eğer Afroamerikan topluluğu ve basketbol arasındaki güçlü tarihsel ilişkiye dair daha fazla okumak istiyorsanız ”NBA Neden Afroamerikalıların Ligi?” yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.

Russell Boston’da taraftarlarla yaşadığı ikilemi kızına şöyle açıklamıştı:

”Ben Celtics için oynadım, Boston için değil, nokta.”

Daha sonraları 1987’de New York Times’taki bir yazıda Celtics organizasyonunu şehirden ve taraftarlardan ayırabildiğini söylemişti. Zaten 1969’da Celtics’te emekli oluşunun hemen ardından Amerika’nın batısına taşınmıştı.

Russell’ın maruz kaldığı ırkçılık Boston ile sınırlı değildi. 1961’de Lexington Kentucy’de bir gösteri maçı için otelde konaklarken Russell ve siyahi takım arkadaşlarına otel kafesinde servis verilmemişti. Onlar da maçta oynamayı reddettiler ve maçı boykot ettiler. Bu duruş Russell’ın eşitlik için alacağı aksiyonlardan ilkiydi. Burada tattığı ayrımcılık 2 yıl sonra sözlerine yansıyacaktı.

1963 yılında yine ırkçı saiklerle gerçekleşen Medgar Evers cinayetinden sonra olayın gerçekleştiği Missisipi’ye gitti. Orada Lexington’da yaşadıklarına atıf yaparak şu sözleri söyledi:

Şunun farkına varıyorum ki bizler eğlendirici (basketbolcu) olarak kabul edildiğimiz yerlerde insan olarak kabul edilmiyoruz.”

Russell’ın toplumsal eşitlik için yaptıkları bunlarla sınırlı değildi. Medeni hakları, siyahi sporcuların haklarının en üst düzeye çıkarılması, Boston’daki okul sisteminin ayrımcılığı hakkında konuşan ilk siyahi basketbolcuydu. Bugün LeBron James, Kyrie Irving, Jaylen Brown gibi isimler toplumsal eşitlik hakkında konuşabiliyorsa bunu o zamanlar medya desteğine sahip değilken yapabilen Bill Russell’a borçlular.

Russell ayrıca Vietnam Savaşında yer almayı reddeden Muhammed Ali ağır şekilde toplumun çoğunluğu tarafından eleştirilirken ona destek veren sayılı yüksek isimlerden biriydi.

Bill Russell 2011 yılında Barack Obama tarafından en yüksek sivil ödül olan Başkanlık Özgürlük Madalyası’na layık görüldü. Russell, spora ve topluma diğer meslektaşlarının verdiğinden çok daha fazlasını verdi. Bir aktivist olarak zor birçok durumda elini taşın altına koymaktan çekinmedi ve davaya olan bağlılığı nedeniyle muhtemelen hayattan meslektaşlarından daha az eğlenerek ayrıldı. Arkasında bıraktığı manevi miras o kadar büyük ki ölümünün ardından insanlar onu tarihin en çok şampiyon olan oyuncusu olarak anmadan önce büyük bir toplumsal lider olarak anıyor. Basketbolun son, hak ve eşitliğin spordaki ilk emekçisi, Bill Russell.

 

 

  • Diğer Yazıları
Yazar Hakkında
10 yaşında NBA TV’de Kobe – Wade düellosuna denk geldiğinden beri basketbol aşığı.  Makale yazar ve çeviri yapar. Her olaya LeBron James oportünizmi açısından bakar. Ahi Evran Üniversitesinde Tıp eğitimine devam etmektedir.
    Bill Russell: Hak, Eşitlik ve Basketbol Emekçisi
    Büyük Efsane Bill Russell Vefat Etti NBA tarihinin en çok şampiyonluk kazanan oyuncusu, Final MVP’liği ödülünün isim sahibi, büyük efsane Bill Russel 88 yaşında huzurlu bir şekilde hayata gözlerini yumdu. Arkasında sportif anlamda tarihe geçecek başarılar yanında toplumsal eşitliğe kazandırdıklarıyla da büyük bir miras bıraktı. Bu yazıda basketbolun son ”emekçisi” Bill Russel’ın göz kamaştırıcı basketbol […]
    Kevin Durant İçin Muhtemel Adresler
    Büyük Efsane Bill Russell Vefat Etti NBA tarihinin en çok şampiyonluk kazanan oyuncusu, Final MVP’liği ödülünün isim sahibi, büyük efsane Bill Russel 88 yaşında huzurlu bir şekilde hayata gözlerini yumdu. Arkasında sportif anlamda tarihe geçecek başarılar yanında toplumsal eşitliğe kazandırdıklarıyla da büyük bir miras bıraktı. Bu yazıda basketbolun son ”emekçisi” Bill Russel’ın göz kamaştırıcı basketbol […]
    DeAndre Ayton Bilmecesi
    Büyük Efsane Bill Russell Vefat Etti NBA tarihinin en çok şampiyonluk kazanan oyuncusu, Final MVP’liği ödülünün isim sahibi, büyük efsane Bill Russel 88 yaşında huzurlu bir şekilde hayata gözlerini yumdu. Arkasında sportif anlamda tarihe geçecek başarılar yanında toplumsal eşitliğe kazandırdıklarıyla da büyük bir miras bıraktı. Bu yazıda basketbolun son ”emekçisi” Bill Russel’ın göz kamaştırıcı basketbol […]
    Luka Doncic ve Sakatlığı: Sakatlık Raporu 2022
    Büyük Efsane Bill Russell Vefat Etti NBA tarihinin en çok şampiyonluk kazanan oyuncusu, Final MVP’liği ödülünün isim sahibi, büyük efsane Bill Russel 88 yaşında huzurlu bir şekilde hayata gözlerini yumdu. Arkasında sportif anlamda tarihe geçecek başarılar yanında toplumsal eşitliğe kazandırdıklarıyla da büyük bir miras bıraktı. Bu yazıda basketbolun son ”emekçisi” Bill Russel’ın göz kamaştırıcı basketbol […]

What do you think?